Kedi ve köpekte akılcı antibiyotik kullanımı

Antibiyotik direnci artık uzak bir tehdit değil; günlük pratiğin içinde. Küçük hayvan kliniklerinden izole edilen Escherichia coli ve Staphylococcus pseudintermedius suşlarında çoklu direnç oranları birçok ülkede istikrarlı biçimde yükseliyor. Metisiline dirençli S. pseudintermedius (MRSP), on beş yıl önce nadir bir laboratuvar bulgusuyken bugün pyoderma nükslerinin sıradan bir açıklaması.

Bu yazı, klinikte antibiyotik kararını verirken izlenebilecek pratik bir sırayı anlatıyor. Amaç antibiyotikten kaçınmak değil; doğru hastaya, doğru ilacı, doğru sürede vermek.

Reçeteden önceki üç soru

1. Gerçekten bakteriyel bir enfeksiyon var mı?

Ateş, lökositoz ve kırgınlık enfeksiyonun kanıtı değildir; yalnızca inflamasyonun kanıtıdır. İmmun aracılı hastalıklar, neoplaziler, pankreatit ve steril inflamasyon aynı tabloyu üretir.

Klinikte en sık karıştırılan örnek genç kedilerdeki alt üriner sistem şikâyetleridir. Dizüri, pollaküri ve hematüri gösteren üç yaşındaki bir kedide en olası tanı feline idiyopatik sistittir; bakteriyel enfeksiyon bu yaş grubunda olguların çok küçük bir kısmını oluşturur. On yaş üstü, kronik böbrek hastalığı veya diyabeti olan kedilerde oran belirgin biçimde artar. Yaş ve eşlik eden hastalık, burada tek başına antibiyotik kararını değiştirir.

2. Örnek almam gerekiyor mu?

Kültür ve antibiyogram şu durumlarda tartışmasız gereklidir:

• Tekrarlayan veya tedaviye yanıtsız enfeksiyonlar
• Daha önce antibiyotik almış hasta
• Derin doku, kemik, eklem, üriner sistem üst yolu enfeksiyonları
• Bağışıklığı baskılanmış hasta
• Kritik hasta — ampirik başlanır, ama örnek başlamadan önce alınır

Örneği antibiyotik başladıktan sonra almak, çoğu zaman kültürü yorumlanamaz hale getirir. Kritik hastada sıralamayı doğru kurmak, tedaviyi geciktirmeden bilgiyi korumanın tek yoludur.

3. Sistemik antibiyotik şart mı, topikal yeterli mi?

Yüzeysel pyoderma, otitis externa ve enfekte yüzeysel yaralarda topikal tedavi çoğu olguda tek başına yeterlidir ve direnç baskısını sistemik tedaviye kıyasla çok daha dar bir alanda tutar. Klorheksidin bazlı şampuan ve solüsyonlar, yüzeysel pyodermada sistemik antibiyotiğe eşdeğer sonuç verir.