Acil Hastada Ağrı Yönetimi

Acil serviste ağrı, çoğu zaman "önce stabilize edelim, sonra bakarız" diye ertelenen bir başlık. Oysa tedavi edilmemiş ağrı yalnızca bir konfor sorunu değil: taşikardi, hipertansiyon, artmış oksijen tüketimi, immün baskılanma ve gecikmiş iyileşme üretir. Yani ağrıyı tedavi etmek stabilizasyonun parçasıdır, sonrasındaki bir lüks değil.

Önce ölçün: "acı çekiyor gibi görünmüyor" bir veri değil

Hayvanlar ağrıyı gizler; özellikle kediler. Sessizce oturan bir hasta rahat değil, çoğu zaman çekilmiş olabilir.

Bunun çözümü doğrulanmış ağrı skalaları kullanmaktır. Köpek ve kedi için geliştirilmiş, klinikte hızlı uygulanabilen ölçekler mevcuttur (Glasgow bileşik ağrı ölçeğinin kısa formu ve Colorado ölçekleri yaygın kullanılır). Bu ölçekler:

• Değerlendirmeyi gözlemciden bağımsız hale getirir
• Ekip içinde ortak bir dil kurar
• Tedavi sonrası yeniden değerlendirmeyi anlamlı kılar

Pratik kural: ağrı skorunu, vücut ısısı ya da kalp hızı gibi rutin bir parametre olarak kaydedin. Ölçülmeyen şey yönetilmez.

Kedilerde yüz ifadesi temelli değerlendirme (kulak duruşu, göz kısıklığı, burun-yanak gerginliği, bıyık duruşu) özellikle değerlidir; sessiz kediyi yakalar.

Multimodal analjezi: tek ilaçla iyi sonuç almak zordur

Ağrı tek bir yolla iletilmez. Farklı basamaklara etki eden ilaçları birlikte kullanmak, her birinin dozunu düşürürken toplam etkiyi artırır. Yan etki riski de böylece azalır.

Pratikte birleştirilen bileşenler:

• Opioidler — akut şiddetli ağrıda temel taşı
• Lokal ve rejyonal bloklar — en çok değeri olan, en az kullanılan bileşen
• NSAİİ — uygun hastada, uygun zamanda
• Yardımcı ajanlar — ketamin ve lidokain infüzyonları gibi

Opioidler: acil hastada ilk basamak

Akut travma, kırık, akut abdomen ve postoperatif ağrıda opioidler ilk tercihtir. Kardiyovasküler açıdan görece güvenli olmaları, hemodinamisi kırılgan hastada belirleyici avantajlarıdır.